Piyale Madra, Radikal, 29 Temmuz.

İmam Hatip Liseleri ve Türkiye'de Eğitim

İmam hatip lisesi mezunları istedikleri üniversiteye girebilecek. Bundan böyle devletin bütün kurumlarında ve özel şirketlerde üst düzeylere yükselebilir, başbakan bile olabilirler.

Geçen hafta Yükseköğretim Kurulu (YÖK), meslek lisesi öğrencilerinin kendi alanlarından başka bir alanda üniversite öğrenimi yapmak istemeleri halinde orta öğretim başarı puanlarının daha düşük bir katsayıyla çarpılması uygulamasına son verdi. Bu uygulama 1999'daki bir YÖK kararına dayanıyordu, AKP 2004'te katsayıları kaldıran bir yasayı meclisten geçirmiş, ancak dönemin cumhurbaşkanı Sezer yasayı veto etmişti. AKP o zaman konunun üstüne daha fazla gitmedi. Bu sırada YÖK'te AKP'yle aynı görüşteki üyeler çoğunluğu kazandı, bu karar da en sonunda "normal yollardan" alınabildi. Yargıtay onursal başsavcısı Sabih Kanadoğlu kararı kimin iptal edebileceğini söylemiş bile: Danıştay.

...

Yazının geri kalanı burda.

"Dora had been in the National Gallery a thousand times and the pictures were almost as familiar to her as her own face. Passing between them now, as through a well-loved grove, she felt a calm descending on her. She wandered a little, watching with compassion the poor visitors armed with guide books who were peering anxiously at the masterpieces. Dora did not need to peer. She could look, as one can at last when one knows a great thing very well, confronting it with a dignity which it has itself conferred. She felt that the pictures belonged to her, and reflected ruefully that they were about the only thing that did. Vaguely, consoled by the presence of something welcoming and responding in the place, her footsteps took her to various shrines at which she had worshipped so often before...

...

Dora was always moved by the pictures. Today she was moved, but in a new way. She marvelled, with a kind of gratitude, that they were all still here, and her heart was filled with love for the pictures, their authority, their marvellous generosity, their splendour. It occurred to her that here at last was something real and something perfect. Who had said that, about perfection and reality being in the same place? Here was something which her consciousness could not wretchedly devour, and by making it part of her fantasy make it worthless. Even Paul, she thought, only existed now as someone she dreamt about; or else as a vague external menace never really encountered and understood. But the pictures were something real outside herself, which spoke to her kindly and yet in sovereign tones, something superior and good whose presence destroyed the dreary trance-like solipsism of her earlier mood. When the world had seemed to be subjective it had seemed to be without interest or value. But now there was something else in it after all."

Iris Murdoch, The Bell, pg. 195-196.

yok şöyleymiş de yok böyleymiş de

I.

Ters-yüz

Garip.

Bir dalga nasıl

Yaklaşıyor, yaklaşıyor da kıyıya

Birden kırılıp kendi içine dönüyor ya

Sonra genişliyor ve inceliyor ve geri çekiliyor ve yok oluyor

Bütün yanlarıyla.

II.

Su sporları

İnsan bazen durgun denizde

Gidebilecekken her bir yöne

Kendi akıntısında sürüklenir

Kafası suyun içinde

...

Seninle dalıyormuşuz

Derinliğin ışığı çaldığı bir yerde

Sonra sen birden çıkmaya kalktın

Meğer bağlıymış tüplerimiz birbirine

Ben biraz daha durdum suyun içinde

Çıkan kabarcıkları seyrettim

Dipteki renkli, canlı şeylere son bir kez bakıp

Can havliyle çıktım suyun yüzüne

Gerçeğe.

III.

Kâğıt üzerinde

Siz beni yanlış anladınız, üzerinize alındınız.

Neden acaba?

Bu bahsettiğim siz değildiniz.

Ben bile değildim.

Öyle çok soyut şeylerden bahsediyordum ben.

Herkesin başına gelen şeylerden.

Nitekim siz okuyun diye değil

Herkes okusun diye yazıyorum.

Bu makyajı sizin için değil

Kendim için yaptım

Aslında iyi tuttunuz kendinizi

Neler neler anlatmıştım ben size

Başkalarının önünde,

Kendi önünüzde yüzüme vurabileceğiniz.

Ne kadar inkar etsem inandıramazdım kendimi

Öyle güçlü kanıtlar var elinizde.

Yakınlık dürüstlükse

Hiç yakın değiliz sizinle.

IV.

Yanlışlık

Şu son ayları görecek gözüm yok

Bir yanlış anlama yüzünden böyleler

Bu kadar mahçup, boynu bükükler.

Aman ne yapayım

Atsan atılmaz, satsan satılmaz.

.

Kader

Bugun Hrant Dink davasindaki tanigin ifadesini okurken, kaderin ne demek olabilecegini dusundum. O tanik hanim, isminin gazetelerde belirecegini, saniklarla benzer kafa yapisina ve goruslere sahip kimselerin, hatta saniklarin azmettiricilerinin hedefi olabilecegini bile bile, korkusuzca taniklik yapmis. Sonra soyle dedim: Bu tanigin kisiligine sahip birisi, karsisina boyle bir olay ciktiginda, boyle davraniyor. Bir denklem gibi bir sey bu. Birini iyi tanidiginizda da degisik durumlar karsisinda ne tavir alabilecegini kestirebilirsiniz ya. Bu tanigin Hrant Dink’in ofisine yakin calismasi, Dink’in vurulmasina sahit olmasi tamamen tesaduf. Sahit oldugu olaya tepkisi ise tesaduf degil, aslinda ozgur irade de degil, kendi kontrol edemedigi, karar vermedigi bir seye, oldugu insana boyun egis. Cunku baska turlu davransa ici rahat etmeyecek, kendine ihanet etmis olacak. Hayatin karsimiza cikardigi olaylara ve insanlara tepkimiz, bizi iyi taniyanlarin malumudur aslinda. Kendimizi biliyorsak, bizim de.

Latest from Turkey

Today Ali Sirmen from the Cumhuriyet newspaper appeared on Ruşen Çakır's and Mirgün Cabas' Yazı İşleri on NTV. I don't like repeating myself or other people, but sometimes you have to keep making the same point. Here's a little backgrounder:

Last week, our parliament passed a law that transfers the authority to try military personnel from military courts to civil courts for crimes against state security, the government, judiciary and the constitutional order, as well as forming an armed organization. This applies to the soldiers, who are accused of being involved with the Ergenekon plot to overthrow the AKP government. In fact, the government appears to have deliberately targeted them with this new law. The most prominent one is colonel Dursun Çiçek, the alleged author of the strategy to "finish" reactionary Islam and the Fethullah Gülen brotherhood. He was arrested for his alleged involvement with Ergenekon a couple of days ago, only to be released by the same civil court yesterday.

The new law is an EU accession requirement, and an outsider would view it as a step towards a sounder democracy, making soldiers more accountable to civilians. This would be the case if our judiciary was truly independent. However, some of the prosecutors and judges (as well as the police) are ideologically motivated. One of the judges has withdrawn from the case due to what he called "institutional pressures." The suspects of the Ergenekon investigation have been under arrest for a long time without a trial. The indictments are so complex that even well meaning judges would take a very long time to untangle them. We may never find out the truth.

In this environment, it is not possible to be happy about a reform, knowing that the roots of the problem lay much deeper. The judiciary and security forces are used as weapons in this power struggle, leaving Turkish citizens with a deep suspicion about these institutions' willingness and ability to protect their rights and freedoms.

Dilemmas of globalization and governance

Last week I attended a lecture by Professor Dani Rodrik from Harvard University at the LSE. Rodrik is a political economist, who is deeply interested in the institutions that regulate and govern markets. His presentation (slides can be downloaded here) was a genuine attempt to come up with a way to build a more sustainable system of markets and institutions.

Why did we find ourselves in this crisis? Because of the absence of financial regulation and "global macro imbalances," which led to large current account surpluses in emerging markets like China and large deficits in the US and some other emerging markets, Rodrik said. Deep economic integration (in finance and trade) was not accompanied by the necessary rules, regulations and institutions on a global level. Admittedly a constructivist, Rodrik said brand new ideas could fill the vacuum created by the failure of conventional thinking. And he did his share of brainstorming - an effort which confronted challenges from a suspecting audience, but still managed to show some important inconsistencies in our thinking and conduct.

For example, labor, environmental, health and safety standards differ from one country to the other, but countries still import products from trading partners with a completely different set of rules and values. One might complain about the labor practices in factories supplying Primark stores, but imposing western standards on developing countries would deprive third-world workers of their comparative advantage. In fact, prevalent economic norms advocating free trade and denouncing currency manipulation and industrial policies already limit the policies available to developing countries.

Even the European Union, which hopes to narrow the differences between its member states by a strenuous and costly accession process, suffers from great resistance to attempts at deeper integration. Although member states adopted a common currency, they are wary of any kind of fiscal integration/redistribution between member states. Their slow and limited response to the crisis (and the most recent reluctance regarding supra-national financial supervision) are the latest examples.

Rodrik recognizes that wide differences between countries render global regulations, standards and fiscal safety nets unrealistic - and undesirable, too. He argues for a system which will allow countries to integrate as much as they want, and govern the relationship between those that are different. Countries opt-out when necessary, but they do so within a framework. A greater policy space (subsidies, industrial policy) is provided to developing nations. There's no single, universal truth, but a variety of norms that are most suitable for a variety of circumstances. Expectations and conduct are aligned by not only changing the conduct, but also adjusting expectations.

Rodrik gives the example of the safeguard clause in the WTO, which defines a set of rules under which it is possible to deviate from free trade. If there is a surge in imports, countries can impose restrictions on a non-discriminatory basis and provide compensation to their trade partners. Refreshingly, he says that segmentation in global financial markets may be a welcome price to pay for the preservation of national policies and regulations reflecting country differences.

The greatest challenge to Rodrik's framework is the question of legitimacy - do countries' policies really reflect their citizens' preferences? The professor himself admitted that his argument did not hold for undemocratic societies. But then there was the question, who is fully democratic? Members of the audience rightfully pointed out that even the American democracy is flawed in important ways, and large groups of Americans lose out.

Even then, I liked Rodrik's presentation, because it was realistic and idealistic at the same time. Even if the policies pursued by developing states do not reflect their citizens' preferences, who can say that the policies devised in the developed world will fit the developing world any better? In the former, country elites rule, in the latter, world elites.

However, it is important to avoid the legitimisation of undemocratic regimes in the meantime. Different policies may be acceptable for different levels of economic development, but I don't believe in different shades of democracy. When it comes to democracy and human rights, there should be absolute, universal norms. Country circumstances should not be an excuse to submit to oppression - they should only be the guide as how to best help bring about democracy.

A friend of mine says, power creates its truth. This is true on different levels, international, national, regional. That's why the dissemination of political power is so important. Maybe Americans got it right: Democracy and prosperity are ends in themselves. They just get the means wrong, because there is more than one way.

New territory

Imagine you're walking in the woods. In the shadows of pine trees, surrounded by a soft breeze, rays of sunlight filter through the branches and the needles. Sometimes you look up and see a blue sky with healthy, chubby clouds. You walk and walk, and then quite unexpectedly reach a clearing.

Goethe once said, "one hears only what one understands." There's so much information out there, cries of discovery, love, joy, pain - everybody is telling a story. In this clearing, you start listening to more voices, hearing them, and you understand them. Even the ones you've heard before, they sound fuller now, they mean more. There are levels of understanding, and you think you understand them a notch better. Maybe not completely, but better.

There are still so many voices that escape you, and then there are those you think you understand but haven't yet. One only finds out one hasn't understood something the moment one understands it better. You keep walking and you'll find out.

tube strike

ah how I hate the Londoners on the underground. how savage they look sometimes. they take space, and their bags take space, and their glances take space. with their every breath, the air becomes more stale. they push and stand in my way.

sometimes I wonder, what magnificent and rebellious thoughts are passing through their minds, when they look so ordinary and pale. I know because I look so ordinary and pale.

but during these two days, I loved the Londoners. because of their energy and drive and color and joy in so much misery, because of their style and attitude. ordinary yet special. strangely equal, more or less. I realized why we live here despite everything. the buzz of countless possibilities presented by freedom and anonymity and links and crossing ways.

it was a bonding experience, the shared reality of being a Londoner. like the snow day. and the sunny day.

Vizyonunuz ne?

Orhan Pamuk Kara Kitap’ın 158. sayfasında şöyle der: “Hep birlikte inanacakları bir hikaye kalmayınca, hepsi tek tek kendi hikayesine inanmaya başlayacak, herkesin kendi hikayesi olacak, herkes kendi hikayesini anlatmak isteyecek. Kalabalık şehirlerin kirli sokaklarında, bir türlü çekidüzen verilemeyen çamurlu meydanlarında, milyonlarca sefil, başlarının çevresinde bir mutsuzluk halesi taşır gibi taşıdıkları kendi hikayeleriyle uykuda gezerler gibi gezinecekler.”

Üniversitede toplu eylem problemini öğrenmiştik – toplu eylemsizlik problemini yani. Küçük çıkar grupları ortak bir amaç uğruna çalışabiliyorlardı, ortak bir hikayeye inanabiliyorlardı. Ama on binleri, yüz binleri bir amaç uğruna birleştirebilmek, bir hikayeye inandırabilmek mümkün olmuyordu. Ya her şeyin olduğu gibi kalmasının kendi hayatlarını zorlaştırdığını, daha iyisinin mümkün olabileceğini görmüyorlardı, ya da harcayacakları çabanın boşa gideceğini düşünüyorlardı. Kimse birbirine güvenmiyordu, herkes kendi hikayesinin içine hapsolmuş, başını bir an o mutsuzluk halesinden çıkarmıyordu. Hiç bir şey değişmeyecekti, önemli olan mevcut düzenin önümüze çıkardığı bin bir engeli aşabilmek, fırtınalı denizlerde kendi canımızı kurtarmaktı.

Boğaziçi Üniversitesi’nden Hakan Yılmaz, 2 Haziran’da Londra’da, LSE’de Türkiye’de kamuoyunun Avrupa Birliği’ne ve “batılı değerlere” bakışı ile ilgili bir sunum yaptı. Konuşmasının bir yerinde Türkiye’de gençlerin Avrupa Birliği’ni hiç takmadıklarını söyledi. Tabii bunda Avrupalıların sonunda üye olabileceğimize inanmayalım diye gösterdikleri çabanın rolü yadsınamaz. Ama burda sorun Avrupa Birliği’ne üyelik değil aslında. Avrupa Birliği, bir şeyleri değiştirmek için bir bahaneden başka bir şey değil.

Asıl önemli olan değişimi istemek. Türkiye’de polislerin, askerlerin, hakimlerin, savcıların, bürokratların, politikacıların ve aslında herkesin işini biraz daha düzgün yapması önemli olan. İnsanların emeklerinin ve yeteneklerinin karşılığını alabilmesi, kendilerini dürüstçe, korkusuzca ifade edebilmesi. Adil düzen böyle bir şey olmalı. Şu anda farkında değiliz belki, belki güvendeyiz, işimiz tıkırında, kimseyle bir problemimiz yok. Hatta belki sistem lehimize işliyor. Ama bunlar gerçekleşse şu anda farkında olmadığımız o kadar çok fırsat çıkacak ki önümüze. Enerjimizi öyle farklı alanlarda kullanabileceğiz ki. O yaşadığım da hayat mıymış diyeceğiz.

Bütün bunları kabul etsek bile korkmakta haksız değiliz aslında. Bir şeyleri değiştirmeye, iyileştirmeye çalışanların başına gelenler çok taze anılarımızda. İnsanlar nasıl ağızları yandığında yoğurdu üfleyerek yiyorlarsa, toplumlar da öyle. “Hata”larımızdan ders almışız, akıllanmışız, kendi hikayemizden başka hiç bir hikayeye inanmamayı öğrenmişiz. Göze çarpmamalı, bunun için de görmezden gelmeliyiz.

Ama birileri var. Hadi itiraf edelim, korkuyoruz onlardan. Bizi oyuna getirecekler sanıyoruz. Türlü türlü cemaatler, dernekler, tarikatlar, Fethullahçılar, Masonlar, Ergenekoncular, sivil toplum örgütleri, sendikalar ve hatta siyasi partiler – kendi çıkarları için olsun olmasın, ortak bir hikayeye inananlardan korkuyoruz. Çünkü içten içe farkındayız, ortak bir hikayeye inananların, ortak bir amaç için çalışanların ne kadar güçlü olabileceğinin, ne kadar çok şey yapabileceğinin. Belki onlar bizim hayatımızı etkiliyorlar, değiştiriyorlar. Belki hangi yönde olduğunu bilsek, hoşumuza gitmezdi.

Ama biz zaten hangi yöne gitmek istiyoruz ki?

Attitude

This week I went to a dance performance at Sadler's Wells - Wayne McGregor's Random Dance - Entity. Earlier I had seen a flamenco show by Spanish National Ballet in the same venue, and had gotten exactly the same impression:

One is not supposed to see some hidden comprehensible meaning looking at these performances. There is not an idea or meaning they are pointing at - other than themselves. They just are. More importantly, they do. One gets a feeling of attitude and decisiveness looking at the dancers. They don't have a moment to think, to hesitate. Looking at the beauty of the performance, they seem like for months and for years, they never hesitated. They just believed in the beauty of what they were doing.

I love that idea. Believing in something so much that never hesitating.

yıldızlar

bir varmış bir yokmuş
yeryüzündeki metaforlar gökyüzündeki meteorlar kadar çokmuş.

gökyüzünde yalnız gezen yıldızlar varmış.
bir gün yolları kesişmiş,
biraz da beraber gezelim demişler.

ama yollarını değiştirmemişler,
korkmuşlar birbirlerinin yörüngesine girip sürüklenmekten.

ama kendi yolundan gitmek de zormuş
yorucu işler(miş) bunlar.

an be an

birbirini takip eden anlar olsun
ve birinin ardından diğerinin gelmesinin bir nedeni olsun
kimse açıklayamasa da neden
oldukları gibi olmamaları düşünülemez olsun
günah olsun bir tanesini değiştirmek
bir sonrakinin tohumu bir önceki
en sonuncusunun içinde birincisi

Ayda Bir

Ben bir kavanoz turşu muyum ki
Rafa kaldırılıp bırakılayım
Sıkıcı bir kitap mıyım
Yatağın altında kaybolayım

Olsa olsa şeftali olabilirim
Olgunlaşıp çürümüş
Ya da bir televizyon programı
Tekrarım asla yokmuş

Sen beni hiç arama
Ben seni ararım ayda bir
Ayda bir gördüklerimden
Biri olduğunda.

Ya dışındasındır çemberin
Ya da içinde yer alacaksın
Kendin içindeyken
Kafan dışındaysa:

Çaresi yok kardeşim
Her akşam böyle içip kederlenip
Mutsuz olacaksın.
Meyhane masalarında kahrolacaksın

Şiirlerle şarkılarla
Kendini avutacaksın.
Ya dışındasındır çemberin
Ya da içinde yer alacaksın

Murathan Mungan


Çember

Afrikalı kadınların boyunlarındaki halkalar gibi - herkes bir sürü çemberin içinde, seçtiğimiz, seçmediğimiz. Her çemberin, her düzenin kuralları var. İnsanın bu kurallara uymaya devam edebilmesi için, yaptığı işin önemli olduğuna, içinde bulunduğu düzenin anlamlı olduğuna inanması gerek. Bu inancın sürekli beslenmesi gerek. İnsan içinde bulunduğu çembere inancını kaybettiğinde, artık ancak zorunluluklar, menfaatler ve korku onu o düzenin içinde tutabilir.

Hepimizin içinde seçmeden bulunduğu çember, bu zaman. Eskiden normal sayılan davranışlar, değerler, varsayımlar artık geçersiz. Şimdi yeni korkularımız, alışkanlıklarımız, beklentilerimiz var. Beğensek de beğenmesek de pek çok insan kendini bu zamanın akışına kaptırmış, bu zamanın kurallarıyla yaşıyor, bu da bizi aynı kurallara göre yaşamaya mecbur bırakıyor. Sonra içine doğduğumuz, büyüdüğümüz aile. Onun da kuralları var. İçine doğduğumuz, büyüdüğümüz ülke. Cinsiyetimiz. Tüm bunları miras almışız. Doğanın, atalarımızın, dedelerimizin, ninelerimizin yıllar yılı yaşayarak, karışarak, çalışarak, savaşarak oluşturduğu bir düzenin, bir zamanın içine doğmuşuz. Bu çemberlerden tamamen çıkmak, onları geride bırakmak, onlar yokmuş gibi yaşamak mümkün mü? Bu mümkün değil. Ancak bunların içinden çıkamıyor olmak, böyle yaşamaktan mutlu olduğumuz anlamına gelmiyor. Peki insan hep içinde bulunduğu çembere uyum sağlamak zorunda mı? İçinde bulunduğu çemberden memnun değilse insan, onu değiştirmeye çalışamaz mı? Yani hem bazı taraflarını sevmemek, hem terketmemek, terkedememek?

Bazen insanın içinde bulunduğu çembere uyum sağlamak için öyle ödünler vermesi gerekir ki, insan ancak kendine ihanet ederek, yalan söyleyerek, kim olduğunu saklayarak, görünmez olarak o çembere uyabilir. İnsan kendine ihanet etmek istemiyorsa, ya o çemberi bırakıp gitmesi, ya da çemberin içinde kalıp savaşması gerekir. Ama bazen bir halkayı çıkarıp atmak, terketmek de kendine ihanet etmektir, özünün bir parçasından vazgeçmektir. İnsan bırakıp giderse başını dik tutamayabilir. Zaten zamanlar, ülkeler, aileler bu sevmediği halde terkedemeyenler sayesinde değişir.

Bir insanın hayatta edebileceği en büyük kötülük, doğasına aykırı davranmak. Ama insanın kendini tanıması, ne yapmak istediğini, ne yapabileceğini anlayabilmesi de o kadar kolay bir şey değil. Bazen aslında ne yapmak istediğimizi kendimize itiraf etmemiz yıllar alır. İnsanın bir şeyi, bir kimseyi, bir işi ya da bir şehri kendini ona kendini kaptırabilecek kadar, adayabilecek kadar, onun arkasında durabilecek kadar önemli görmesi, sevmesi ne büyük cesaret. Bir halkayı bile isteye boynuna geçirmesi. Yapılması gereken bu diye değil, zorunluluktan değil, gerçekten isteyerek. İnsan bunu yaptığında, aslında kendisiyle yüzleşmiş olur, sınırlarıyla, kusurlarıyla. Der ki, ben bu işin, bu insanın arkasında duruyorum, bu iş, bu insan bana layıktır, benim dengimdir. Onun kusurları benim kusurlarımdır. Ben buyum. Eleştirilmesi gerekenler kendileri olanlar değil asla, kendini görmezden gelip, başkalarının amaçlarını kendilerininmiş gibi edinenler. Kendini unutanlar, kabul edilmek, onaylanmak uğruna kendi gibi davranmayanlar. Sorgusuz sualsiz içine doğduğu çembere uyum sağlayanlar, kendilerine, hayatlarına yazık edenler. Başkalarının halkalarını boyunlarına geçirenler. Böyleleri kendilerini avutmaya, oyalamaya, tatminsizliklerini unutmaya çalışırlar, şiirlerle, şarkılarla, hayallerle. İnandıkları işleri yapanların, inanarak bir şeyler üretenlerin ürünlerini izlerler ancak, onlara hayran olur, kendilerini onlarda bulurlar.

Ama biz yine de insanların fikirlerine çok değer veriyoruz. İstiyoruz ki yaşam tarzımız, seçimlerimiz onaylansın, fikirlerimiz kabul görsün, insanların fikrini değiştirsin, ürünlerimiz beğenilsin, alıcı bulsun. Yaşam tarzımızın taklitçisi, fikirlerimizin takipçisi, ürünlerimizin alıcısı ne kadar çok olursa, biz kendimizi o kadar değerli, o kadar güçlü hissedeceğiz. Eğer düşüncelerimizi, yeteneğimizi, seçimlerimizi onaylayan kimse olmasa, kendimize, anlamlı bulduğumuz her şeye inancımız çok çabuk tükenebilir. İnsan ne kadar çok kişiyi ikna ederse, o kadar güç kazanır.

Bazı insanların, ürünlerin büyük başarı kazanması, diğerlerininse bunu başaramaması insanda bazı insanların, onların ürünlerinin daha değerli, anlamlı olduğu kanısı uyandırıyor. Sanki o zamanın, o yerin mutlak bir gerçekliği varmış ve bu insanlar onu anlamaya herkesten daha çok yaklaşmışlar. Onu anlattıklarında dinleyenler tanıyorlar her gün görüp, içinde yaşayıp farketmedikleri gerçeği, şaşırıp gülümsüyorlar. Tarifini gördüklerinde gerçeği, gerçeği gördüklerinde tarifini hatırlıyorlar. Sanki mutlak bir güzellik varmış, pek çok insanın duyunca, görünce, hissedince tanıdığı. Bazen bir şarkı, bir şiir pek çok insanın içinde bir yere dokunuyor. Aşık olmanın gerçeği, kadın olmanın gerçeği, şu anda yaşamanın, Türk olmanın, İstanbul'u sevmenin gerçeği. Bu da hepimizin içinde aynı şeylerin olduğunu göstermez mi, benzer tecrübelerin anılarını, tortularını taşıdığımızı, birbirimize benzediğimizi? Belki de hepimizin içinde gerçeğin, Tanrı'nın bir parçası var, saf bir zerrecik, kendi gibi bir zerrecik gördüğünde onu tanıyor, hatırlıyor. Eğer böyle mutlak bir gerçeklik varsa, buna ulaşmanın yolu insanın samimi ve dürüst olmasıdır herhalde, en başta da kendisine.

Peki bir fikir diğerinden değerli mi? Gerçeği kendi dünya görüşünün, içinde bulunduğu çemberin, kendine miras kalan ve o ana kadar oluşturduğu fikirlerin merceğiyle değil, olduğu gibi görmeye çalışan, düşünen, yeni gördüklerine, farkettiklerine göre fikrini değiştirmeye hazır, neyin doğru, neyin yanlış olduğuna böyle karar veren birinin fikirleri, diğerlerinden daha değerli olmalı. Böyle bir gerçek var mı, varsa da bilinebilir mi? Bence bizim inanmak istediğimizden çok daha karmaşık, dinamik, tutarsız da olsa, bir gerçeklik var. Onu bütün haksızlıklarıyla, tutarsızlıklarıyla, karmaşıklığıyla anlamaya çalışmak, tüm zorluğuna ve rahatsızlığına rağmen değerli bir çaba. Başımıza ne geliyorsa sonuçlarını bilemediğimiz, bilmeye çalışmadığımız, neleri etkilediğini, nelerden etkilendiğini anlamadığımız şeyleri yapmaya devam etmemizden gelmiyor mu? Başımıza bu ekonomik krizi böyle sarmadık mı? Herkes işini yaptı, yaptığının ne anlama geldiğini düşünmeden. Kaynaklarını bilinçsizce harcadığımız dünyadaki dengeleri böyle bozmuyor muyuz? Çünkü resmin bütününü görmeye çalışmak için yeterli sabrımız yok. Çünkü gerçek bizi rahatsız edecek, tutarsızlıklar, haksızlıklar kafamızı karıştıracak, inançlarımız sarsılacak, değerlerimiz alt üst olacak. Farkedersek bir şeyler yapmak zorunda hissedeceğiz, sorumluluk duyacağız. Bilmek, sorumluluk duymak boynumuza yeni bir halka gibi. Herkes bilir ki safça, suçluluk duygularıyla bir çemberi değiştirmeye çalışmak kendilerinin, sevdiklerinin, bazı durumlarda da kurtarmaya çalıştıklarının hayatlarını mahvetmekten başka bir işe yaramaz. O yüzden böylesi daha iyi, bilmemek daha iyi. Onu görmezden gelmeye, unutmaya çalışalım. Rahatımız bozulmasın.

Hele adaleti sağlaması için güvendiğimiz bir savcı, bir yargıç gerçeğe bir ideolojiyle, kinle, gücün keyfiyetiyle islenmiş gözlüklerle bakıyorsa? Polis, asker baştan taraflıysa? Hem haksızlık yapıyor, hem bu haksızlığı hakkı görüyorsa? Haklı olmayı hakkı sanıyorsa? Gerçeği, haklılığımızı, suçsuzluğumuzu ne kadar anlatırsak anlatalım, faydası olmayacaksa?

Aslında bizim sorunumuz, suçluluk duygusu biraz. İstiyoruz ki kimse bir şey kaçırmış olmasın hayatında, her şey olması gerektiği gibi olmuş olsun. Herkes olması gerektiği çemberde, herkes mutlu, biz anlayamasak da onlar öyle mutlu. Kimseyi yargılamamıza gerek yok, korkmaya da gerek yok, suçlu hissetmeye de. Bir kimse diğerinden üstün, şanslı değil. Mahallelerde, dar, pis sokaklarda, meydanlarda, kahvehanelerde ve çarşılarda, eskilikten ve bakımsızlıktan dökülen evlerde, esnaf lokantalarında, hastanelerde ve okullarda, yaşam akıp gidiyor. Slumdog Millionaire gibi filmlere, Salman Rushdie ve Zadie Smith’in kitaplarına, mahalle hayatının anlatıldığı Türk dizilerine bakacak olursak, o yaşam kavgasının sürüp gittiği renkli ve neşeli yerlerde hayatın nabzı, şehirlerin daha zengin, her türlü tatsızlıktan ve rahatsızlıktan kendini korumaya çalışan yerlerine kıyasla daha bir tutkuyla atıyor. Gerçek hayat belki de o, biz kendimizi ondan korumaya çalışıyoruz.

Bizim, bizim gibilerin gerçeği görmezden gelme yolumuz belki de bu. O mahalle dizileri, batılı orta sınıfa hitap eden kitaplar ve filmler, inanmak hoşumuza gideceği için servis edilen renkli, canlı birer hayalden ibaret belki de. Suçluluk duymayı bırak, neredeyse özeneceğiz o renkli, canlı, hiç bir şeyin kolay elde edilmediği hayatlara. Bizim güvenlik, yarını bilmek, kendimizi tehlikelerden korumak uğruna kaçırdığımız hayat parçacığı işte orada. Bunların içinde ne kadar gerçeklik payı olduğunu hiç bilemeyeceğiz, çünkü biz onlar değiliz. Neler yaşadıklarını, yaşadıkları karşısında neler hissettiklerini, kin mi güttüklerini, tevekkülle mi karşıladıklarını bilemeyeceğiz. Bizim gibi "aydınlanmış" tiplerin kendilerinden şanssız gördükleri zavallıları fakirliklerinden ve içine düştükleri karanlıktan kurtarma denemelerinden hiç biri başarıya ulaşmadı henüz. İnsanları neyin mutlu edeceğine dair varsayımlarımız hep yanlış çıktı. Bu demek değil ki bir gerçeklik yok ortada anlaşılması gereken. Tek söylediğim bizim bu gerçekliği anlamak için yeterince çaba göstermediğimiz. Hiç sorduk mu onlara ne istediklerini, aralarında yaşamaya, onları gerçekten anlamaya çalıştık mı? Bir an kafamızı çemberin dışına çıkarmadan onları değiştirmeyi denedik. Belki onlar, bizim onların istemeleri gerektiğini düşündüğümüz şeyi istemiyorlar. Belki asıl bazı şeylerin bilincinde, farkında olmayan, karanlıktan çıkmamakta direnen bizleriz.

***

appearances

"I don't think the painter need either see or know the sitter. A portrait must not express anything of the sitter's 'soul', essence or character," says Gerhard Richter, a German painter whose work is displayed in the National Portrait Gallery nowadays. The curators explain:

"Whether drawn from the media or based on family photographs, Richter's source images were intentionally 'banal'. The resulting paintings assert nothing definite, draw attention to no particular facet or feature, and avoid making a specific point. This avoidance tactic deflects the universal human instinct to seek meaning in the appearance of people and things. By depicting people in a range of ordinary situations, the paintings are open to a range of interpretations. In this way, the portraits convey a universal human predicament: the desire to understand the world and a corresponding inability to know anything with any certainty.

From the mid-1960's, Richter's portraits increasingly sustain this tension between inviting yet resisting interpretation. Richter commented: 'You realise that you can't represent reality at all -that what you make represents nothing but itself, and therefore is itself reality.'"

Commenting on his self-portrait, where he is shown looking down, features of his face blurred by soft light, Richter says, "I don't know what I want. I am inconsistent, non-committal, passive; I like the indefinite, the boundless; I like continual uncertainty." OK, so this one displayed the essence of the sitter. Must have been attractive to the three wives we grew acquainted with in those paintings. They were intentionally blurry, of course.

I am also trying to read an essay about art by Iris Murdoch, and she talks of "whole-making," creating a story out of the bits and pieces we do know. And I'm wondering, do we have an essence, after all? Is there a story there? For example, is an artist's work their essence? The portraits may not display their subjects' essence, but do they display their painter's essence? I would say what I write here displays my essence, because I never wrote anything I didn't believe in (...at the time - conveniently.)

It should be, right, if the artist is being honest? If art displays anything at all, it should be its creator's essence, no? But how much of the artist can we really get to know by looking at their creation? They might in fact be completely different. Are they lying (in their creation or in real life), or did we get their work wrong in the first place? Maybe they changed their mind since then?

Anyways... What is an essence if it's just an idea, an emotion captured in words or on canvas?

Masal

Geceye açar akşam sefaları
Ölüme benzer güne vedaları
Deli dolu bir macera bir şölen bir düğün
Kadere kısmet narin hayatları

Işığa uçar bütün pervaneler
Ateşe giderken ne sahaneler
Dönerek acıyla aşkla şu alemi
Yana yana rakseder divaneler

Bir varmış bir yokmuş dünya masalmış
Her yolcudan bu handa hoş seda kalmış
Gökten üç elma düşmüş yuvarlanmış
Herkes payına düşen elmayı almış

Sora sora az gidip uz gidip kafdağına
Gizini arar saadetin dünyalılar
Günaha yakın dururken bir yanları
Ne kadar hazin hüzünlü sevdalılar

Sezen Aksu, Meral Okay

One Heart

Last week I went to a lecture at the LSE by Professor Conor Gearty, the former director of the school's Centre for the Study of Human Rights. The lecture was titled, "Human Rights after Darwin: is a general theory of human rights now possible?" Professor Gearty looked for the reasons of why we emphatize with and care for others in evolutionary psychology. He said caring for others' feelings and cooperative behaviour might have developed because these attitudes created the highest chances of survival and reproductive success. This could also explain how moral values, laws, religion, philosophy and literature came about. Moreover, these feelings were eventually divorced from the direct gains we could expect from performing them. The only utility we gained from caring for someone could be the pleasure of seeing their well-being (and our contribution to it). As a natural extension of this logic, we could emphatize with and care about people whom we don't know at all, and who will never return our favour. (Except maybe by karma points in this world or another.)

Professor Gearty, however, was quick to accept that caring for our kin and community took precedence over caring for strangers. If we perceive the interests of our kin and those of strangers to be in conflict, we would inevitably take sides with our kin. It seems to me that most of us have an inalienable need to care and feel and contribute to others' well-being. It is required for our happiness and fulfillment. It is a well of moral energy that needs to be used up, that needs to be channelled. However, the most essential requirements for survival are our first priority. Then comes the well-being of our family and friends. If all is well, and if we still have the time and energy and courage to notice (because choosing to look over misery is nothing but an excuse for inaction, laziness), then we start genuinely emphatizing with people we don't know about, and do something to change something for them. (Even then, I would be more likely to feel strongly about the problems in Turkey than those in another country.)

This is true on the level of individuals, people and governments. If we feel our survival and well-being to be threatened by others, their feelings and well-being will never matter to us. That's why the unjustified fear and paranoia created by indoctrination, history and received opinions can be so dangerous.

But can we really emphatize, can we really understand how others feel? Can we assume that just because our nature obliges us to care, there is a true and universal understanding of wellness and happiness? Does the urge to move forward mean that we are all moving towards a single point? Do we know where we are going, where we should be going?

Here the question of cultural relativism vs. universalism comes into stage. Can we really understand the struggle for survival and suffering when we have never struggled, suffered? Can we know the good and the best for others? Do they want for themselves what we want for them?

I believe in universal rights that stem simply from the dignity of being human. Everybody deserves them, even when they don't know it or when they are too pre-occupied with barely surviving to fight for it. What matters, however, is how we go about reaching these common goals. It is very important to understand people's values, their first and foremost needs and priorities, the context. And this takes hard work and we may be frustrated. The definition of good may be universal, but the definition of improvement differs from one community to the other. One community may need clean water, another may be trapped in violent conflict, and another might be fighting for political rights and freedom of expression. It is very important to attend to the reality of the local situation if we genuinely have people's well-being (and not our high ideals) at heart. Realism is better than idealism.


***
Once I thought that I had two hearts and they excluded each other. I wasn't happy with either of them. But now I realize they are knitted to each other with tiny strings, veins and arteries, they are in fact one. They feed each other constantly and grow from one another. If one were to shrink, the other would suffer, too.

There's no better way than being loved and believed in for what one is to gratify one's self. That little core in me shines, throbs with joy, expands. On the other hand, loving and caring is essential to happiness (for reasons I explained above), and it can be quite a selfish business. Sometimes I want to tell people (and my little calculating, doubting brain) - just let me be naive and stupid and care for something, even when I won't get anything in return, because I need to feel! I think sometimes we feel bitter when our love is not returned, not just because we are not loved back, and our ego suffers, but because we are denied the possibility to love, to make someone happy. It is so difficult having to do nothing when you want to do lots.

And when you expect lots in return, doing lots is selfish. Loving without expecting constant gratification in return is only possible when you are at peace with yourself.

Medenileşmek

Şunu bir arkadaşıma yazdım, hoşuma gitti buraya da koyuyorum:

...

Davranışlarımızın biyolojik sebepleri konusunda bir süredir düşünüyorum. Yakın zamanda Altın Defter kitabında bir bölüm okudum. Bir grup ilkbaharda kırlık bir yere gidiyorlar ve bir sürü çekirgeyle kelebek görüyorlar. Bir çoğalma, yenilip yutulup azalma, sonra yeniden çoğalma, böylelikle türünü devam ettirme şeklinde sürüp giden bir döngü. Sonra şöyle bir konuşma geçiyor, alıntılayım:

"This country (Güney Afrika'dan bahsediyorlar, 2. Dünya Savaşı sırasında) is larger than Spain. It contains one and a half million blacks, if one may mention them at all, and one hundred thousand whites. That, in itself, is a thought which demands two minutes' silence. And what do we see? One might imagine - one would have every excuse for imagining, despite what you say, Comrade Willi, that this insignificant handful of sand on the beaches of time -not bad, that image?- unoriginal, but always apt - this million-and-a-little-over-a-half people exist in this pretty piece of God's earth solely in order to make each other miserable..." Here Willi picked up his book again and applied his attention to it. "Comrade Willi, let your eyes follow the print but let the ears of your soul listen. For the facts are - the facts - that there's enough food here for everyone! -enough materials for houses for everyone! - enough talent though admittedly so well hidden under bushels at the moment that nothing but the most generous eye could perceive it - enough talent, I say, to create light where now darkness exists."

"From which you deduce?" said Willi.

"I deduce nothing. I am being stuck by a new... it's a blinding light, nothing less..."

"But what you say is the truth about the whole world, not just this country," said Maryrose.

"Magnificent Maryrose! Yes. My eyes are being opened to - Comrade Willi, would you not say that there is some principle at work not yet admitted to our philosophy? Some principle of destruction?" (The Golden Notebook, Doris Lessing, pg. 378-379)

Bence bu bölüm sorunu çok iyi açıklıyor. Bir yanda aklımız, vicdanımız, doğru bildiklerimiz var. Diğer yanda ise içgüdülerimiz, isteklerimiz. Her yerde insanlar ölüyor, açlık, sefalet çekiyor, birbirleriyle savaşıyor, erkekler kadınları dövüyor, tecavüz ediyor. Doğal afetlerde insanların binlercesi bir anda kayboluyor. Bir tarafta da insanlar zenginlik içinde, kendi doğalarına ve doğaya hükmetmişler, dünyanın geri kalanını geri buluyor. AB vatandaşlarının Türkiye'yi nasıl gördüğü üzerine bir rapor üzerinde çalışırken şunu okumuştum: Medenileşmenin birinci göstergesi, erkeğin gücünü kontrol altında tutabilmesiymiş. Tamam, doğru. Ama medeni ve gelişmiş toplumların sorumluluğu burada bitiyor mu? Bence gerçekten medenileşmek, insanların, toplumların içlerindeki mücadele, elde etme ve diğerlerini yok etme güdüsünü kontrol altına alabilmesi, kendisinden kötü durumdakilere yardım edebilmesi, elindekileri paylaşabilmesiyle olur. O yüzden dünyadaki en gelişmiş toplumların bile medeni olduğunu söyleyemeyiz. (Sanırım bir zamanlar devrim düşleyenler gerçek bir medenileşme arzuluyorlardı. Şimdi kapitalizmin 'insan doğasına', hayatta kalma ve elde etme içgüdümüze en uygun düzen olduğunu söyleyenler de son cevabı vermiş olmanın rahatlığı içindeler.)

Ben senin bahsettiğin determinizme tam olarak katılmıyorum, katılmak istemiyorum. Eğer aklımız, bilincimiz varsa, bir toplum bilinci varsa, bunu kullanmak gerekir. İçimizdeki yok etme, başkalarının pahasına yükselme güdüsünü kontrol altına alabilmek... Mümkün olduğunca medeni ve adil bir yaşam sürmeye çalışmak... Anlamlı, insanların hayatını iyileştirecek, kolaylaştıracak bir şeyler yapmak, yaratmak. Günlük hayatımıza yükleyebileceğimiz bir anlam varsa da, bu yönde göstereceğimiz çaba olmalı. Ama bilmiyorum bu mümkün mü, yoksa hep bilardo topları gibi, vicdan azabı içinde yaşamak zorunda mı kalacağız. Kendimize rağmen istemediğimiz şeyleri yaparak.

Imagine you were Pınar Selek

First, the reason I have been away for a while: I was working on a longer piece. Since I started keeping this blog, I have had the feeling that I should put everything I write here for the sake of completeness. It's hard to get over this self-imposed obligation. But that piece is too long, so I will keep it to myself for the time being. But of course, it's just a step along the way. There will be a next step, which is this post.

But then I thought, my previous post was the perfect ending to this blog. "There's no happy ending - mutlu son yok." The only child wakes up to the reality that life is not easy, and it's not enough to do less than what she needs to do just because. She's not entitled to anything more than everyone else. The purpose of the stars and people is not to align themselves so as to make her wishes come true there and then. Sometimes she should align herself. Sulking because "this or that should have been easier" doesn't make it easier. Actually, taking good care of and nurturing anything takes hard work. And nobody is an exception. And so I thought, I have matured a little bit since I've started writing here. This is a good point to end.

But then, there's no happy ending and no absolute wisdom. I keep getting new ideas. For example, I've had this dream where I actually remember saying to myself, "these are two really good ideas, I should write them!" In the dream I was sure I would remember them, but of course I don't remember them. Maybe all they were was the happy dream, the idea of a good idea. Then this morning I came up with a new idea but then completely forgot about it.

And I keep seeing new examples of what I've written about before. At first, out of laziness disguised by a noble sense of originality, I say: "I've written about this before, I shouldn't repeat myself!" But the injustice is going on. As long as the injustice is going on, we shouldn't content ourselves with having said something once. We should say the truth, we should speak our minds as many times as the truth is overlooked and the justice is violated, at the expense of repeating ourselves and boring people. It's the obligation of those who are aware.

This story I wrote. It's more a diary than a story. Again, out of laziness disguised by a noble sense of sincerity, I haven't been able to write any fiction so far. I say to myself, I am not able to feel strongly (the emotional energy mentioned in the Golden Notebook) about anything that doesn't personally touch me. So I consider myself unable to imagine what someone else could be going through, feeling, imagining worlds. I feel like truth and sincerity would escape me if I were to talk about someone else, I could never forget myself.

Performing vs. feeling. In What Philosophers Think, one of the philosophers made this distinction. Being too aware of your feelings drains the truth out of them. The philosopher there gave the example of becoming aware that you are feeling sorry for someone, and then thinking, "how noble of me to feel sorry!" This isn't putting yourself in that person's shoes and genuinely feeling sorry for them. This is staying squarely in your own shoes.

If you are doing something, if you are somewhere, when your heart is somewhere else, you are actively and consciously performing. Sometimes when the plane lands you hear the voice of the flight attendant, and it sounds more like a performance than someone really speaking. (Or you get the impression that a voice that exudes that much self-importance cannot be real. She must be kidding us!)

You get the point. I'm afraid of this performing seeping into and infecting what I write. Pretending I care about something when in fact I only like the idea of caring about it, I like being that kind of person, who cares about such things. That would be forcing it. I don't want to force anything. So far I've only gotten feelings and ideas out of the world. Will I be able to create worlds out of feelings and ideas? Go from someone feeling sorry for someone suffering to someone understanding and feeling what suffering is like? Maybe I don't have what it takes, and I should suck it up.

Anyway, as I was thinking about these things, I came across J.K. Rowling's Commencement Speech at Harvard University. (The things I get out of people's profiles in the Facebook! Social networking will speed up the development of humankind.) She says:

Imagination is not only the uniquely human capacity to envision that which is not, and therefore the fount of all invention and innovation. In its arguably most transformative and revelatory capacity, it is the power that enables us to empathise with humans whose experiences we have never shared.

One of the greatest formative experiences of my life preceded Harry Potter, though it informed much of what I subsequently wrote in those books. This revelation came in the form of one of my earliest day jobs. Though I was sloping off to write stories during my lunch hours, I paid the rent in my early 20s by working at the African research department at Amnesty International’s headquarters in London.

There in my little office I read hastily scribbled letters smuggled out of totalitarian regimes by men and women who were risking imprisonment to inform the outside world of what was happening to them. I saw photographs of those who had disappeared without trace, sent to Amnesty by their desperate families and friends. I read the testimony of torture victims and saw pictures of their injuries. I opened handwritten, eye-witness accounts of summary trials and executions, of kidnappings and rapes.

Many of my co-workers were ex-political prisoners, people who had been displaced from their homes, or fled into exile, because they had the temerity to speak against their governments. Visitors to our offices included those who had come to give information, or to try and find out what had happened to those they had left behind.

I shall never forget the African torture victim, a young man no older than I was at the time, who had become mentally ill after all he had endured in his homeland. He trembled uncontrollably as he spoke into a video camera about the brutality inflicted upon him. He was a foot taller than I was, and seemed as fragile as a child. I was given the job of escorting him back to the Underground Station afterwards, and this man whose life had been shattered by cruelty took my hand with exquisite courtesy, and wished me future happiness.

And as long as I live I shall remember walking along an empty corridor and suddenly hearing, from behind a closed door, a scream of pain and horror such as I have never heard since. The door opened, and the researcher poked out her head and told me to run and make a hot drink for the young man sitting with her. She had just had to give him the news that in retaliation for his own outspokenness against his country’s regime, his mother had been seized and executed.

Every day of my working week in my early 20s I was reminded how incredibly fortunate I was, to live in a country with a democratically elected government, where legal representation and a public trial were the rights of everyone.

Every day, I saw more evidence about the evils humankind will inflict on their fellow humans, to gain or maintain power. I began to have nightmares, literal nightmares, about some of the things I saw, heard, and read.

And yet I also learned more about human goodness at Amnesty International than I had ever known before.

Amnesty mobilises thousands of people who have never been tortured or imprisoned for their beliefs to act on behalf of those who have. The power of human empathy, leading to collective action, saves lives, and frees prisoners. Ordinary people, whose personal well-being and security are assured, join together in huge numbers to save people they do not know, and will never meet. My small participation in that process was one of the most humbling and inspiring experiences of my life.

Unlike any other creature on this planet, humans can learn and understand, without having experienced. They can think themselves into other people’s places.

Of course, this is a power, like my brand of fictional magic, that is morally neutral. One might use such an ability to manipulate, or control, just as much as to understand or sympathise.

And many prefer not to exercise their imaginations at all. They choose to remain comfortably within the bounds of their own experience, never troubling to wonder how it would feel to have been born other than they are. They can refuse to hear screams or to peer inside cages; they can close their minds and hearts to any suffering that does not touch them personally; they can refuse to know.

I have been reading a lot about Pınar Selek in Radikal lately. She is a Turkish sociologist who tried to imagine when she could have had a very comfortable, respectable life had she chosen to look over these things. She imagined what it would be like to be a transvestite, a child living on the streets, a young boy (or older boy) doing his military service, and a member of the Kurdistan Workers' Party (PKK). She advocated pacifism and women's rights. She put her money where her mouth is and talked to these people, lived with them. She tried to grasp their truth.

Because of her stance, her attitude, because of her choosing to be who she is rather than denying herself, she was accused of being involved in a 1998 explosion in the Spice Bazaar in Istanbul. After spending two and a half years in jail she was acquitted, but the Supreme Court of Appeals overturned this decision. To this day it is not clear whether the explosion was due to a LPG container or a bomb, but now she's being charged again. The prosecutor demands a life sentence. Radikal columnist Yıldırım Türker writes on 13 April:

Pınar Selek’le bir keresinde hapishaneden çıktığında buluşmuştuk. O sıralar 29 yaşındaydı. Hayalî bombacı olarak iki buçuk yılını Ümraniye Cezaevi’nde geçirmiş, kanlı bir ‘Hayata Dönüş’ operasyonu ertesi tahliye edilmişti. Çok şey görmüş, çok yaradan yaralanmıştı. Ama kendi olma, kendi kalma mücadelesini sürdürmeye yeminliydi.

Güneşli bir sabah Pınar Selek’le iki ajan gibi buluştuğumuzu hatırlıyorum. Ardındaki gazeteci ve diğer meraklıları atlatarak randevu yerine geldi. Kendimize bir sığınak bulup uzun uzun konuştuk. Beni en çok şaşırtan, hiç acılaşmamış olmasıydı. Coşkusundan, iyi bir dünyalı olma hevesinden hiçbir şey kaybetmemişti. İnsana şu dünyada durduğu yeri zindan ediveren içtenliği hiç yara almamıştı. Önce ondan sonra kendinizden kuşku duyar hale geliyor, bu gencecik insanın inceliği, yumuşaklığı, sevecenliği karşısında kilitlenip kalıyordunuz. Kendi hakkında bir şey anlatırken mahçup olan, tutuklandığında yaşadığı işkenceden bahsetmeyi uygun bulmayan, mağduriyet dilinin refahına bir an olsun sığınmayan Pınar, kendini mümkünse unutturmak istiyordu. Kahramanlığa, önde durmaya yatkın değildi, dünyayla yüzleşme yordamı.

Yıllar önce daha gencecik bir kızken sokak çocuklarının arasında onlardan biri olarak dünyaya tutunma çabasına tanık olmuştum. Sonra Ülker sokaktan üstlerine şanlı bayraklar sallanarak kovulan travestilerle birlikte, aynı kuytuda sabahladığına tanık olmuştum.

Pınar Selek hakkındaki duygularım hiç değişmedi.

Militarist vahşilerinki de.

Onlar, bu genç kadının bombalardan daha güçlü olduğunu erken fark ettiler.

Her acıdan, her zulümden yüzünde aynı ışıklı gülümseme, aynı tevazuuyla çıkışı besbelli onları deli etti. Onu benzetemediler. Pınar, etrafına mutluluk ve güç saçarak kendi seçmiş olduğu hayatı, kendi seçmiş olduğu hayatın müttefikleriyle birlikte sürdürüyor çünkü.

Kadının özgürleşmesinden, heteroseksizme karşı direnmekten, barışın önemli bir tetikleyicisi olan vicdani redden dem vuruyor çünkü. ‘Barışamadık’ kitabının bir bölümüne epigraf olarak Gandhi’nin bir sözünü koymuş: “Barışçıl mücadelede en ufak bir kuşku başarısızlık için yeterlidir. Sonuna kadar başarılı olmanın yolu saflık ve dürüstlüktür.”

Onun yıllarını çalan, işkencecileri üstüne salıp canını yakan, anasını alan, hayatı ona zehretmeye çalışanlara rağmen hep saf ve dürüst kaldı."

Recently I stepped out of Waitrose with bags in my hand. A dark lady, with dark hair and eyes (saçları, gözü kara) caught my eye. She stopped me and started explaining her cause, she was a member of the Iran Liberty Association. Apparently Iran is putting pressure on Iraq to return the residents of Camp Ashraf, who are members of the Iranian opposition party. I tried to escape, I have never made a donation on the street before. She said her brother was killed, and she had the choice between going on with her life in the US, where her daughter is, and coming to the UK to take part in this campaign. "We all come to this world for a reason," she said. I said I didn't know whether my contribution would be going towards a good cause, and she said she "wouldn't be standing there for 10 hours every day if she didn't believe that it was." Maybe it was a mistake I donated without doing due diligence of who is right. Maybe it is not possible to know who is right. A few days later I received a receipt by post, as she had promised.

Today a Tamil group was protesting in front of the US Embassy. During our two-hour wait we listened to them chanting "Obama-Obama" and their drum beat.

I might have been annoyed had they been a Kurdish group protesting against Turkey.

But we should all work on our imaginations to grasp the truth.